HILVERSUM - Hilversum krijgt vanaf volgend jaar waarschijnlijk nieuwe regels voor participatie. Tijdens de raadsvergadering op donderdagavond wordt hierover beslist. De gemeente wil vastleggen hoe inwoners bij beleid en plannen worden betrokken en wat er met hun inbreng gebeurt. Dat gebeurt relatief laat: buurgemeenten als Amersfoort en Amsterdam hebben hun participatiebeleid al eerder vastgesteld.
Participatie betekent dat inwoners, ondernemers en andere betrokkenen al tijdens de voorbereiding van plannen kunnen meedenken. Daarbij moet vooraf duidelijk zijn hoeveel invloed zij krijgen en wat er uiteindelijk met hun inbreng gebeurt. Sinds de invoering van de landelijke Omgevingswet van 2024 worden initiatiefnemers al aangemoedigd hun omgeving bij plannen te betrekken, maar gemeenten mogen zelf nog bepalen wanneer dat ook daadwerkelijk verplicht wordt.
De Hilversumse gemeenteraad beslist donderdag over een nieuwe participatieverordening. Daarmee moet de huidige inspraakverordening worden vervangen. Inwoners kunnen hierdoor meer inbreng leveren bij de uitvoering en evaluatie van gemeentelijk beleid. Ook komt er meer ruimte voor initiatieven die vanuit inwoners ontstaan: overheidsparticipatie.
Laatbloeier
Hilversum begint niet vanaf nul. De gemeente experimenteert al jaren met verschillende vormen van participatie en werkt vanaf 2018 onder meer met vroegtijdige betrokkenheid bij bouwplannen. Toch koos de gemeenteraad in 2021 nog bewust niet voor verplichte participatie in specifieke gevallen.
Ik heb mijn verbazing erover uitgesproken dat het zo lang heeft moeten duren
In vergelijking met grotere buurgemeenten is Hilversum daardoor relatief laat. Amersfoort kent al sinds 2009 breed participatiebeleid en Amsterdam stapte in 2024 over op een moderne participatieverordening. Binnen de Gooi en Vechtstreek is het beeld gemengder: Gooise Meren en Wijdemeren werken nog grotendeels met oudere inspraakregels, Blaricum en Laren werken al wel met een nieuwe participatieverordening.
Waarom Hilversum er zoveel langer over heeft gedaan, kan Rob Docter, fractievoorzitter van Democraten Hilversum, niet goed verklaren. “Ik heb mijn verbazing erover uitgesproken dat het zo lang heeft moeten duren”, zegt Docter. Zijn partij houdt zich al jaren nadrukkelijk bezig met het onderwerp en was een van de eerste partijen die pleitte voor een verordening.
Nog niet genoeg
Docter ziet de nieuwe verordening als een belangrijke stap, maar is minder enthousiast over de beleidsnota die erbij hoort. Volgens hem biedt de verordening veel mogelijkheden, terwijl het beleid daar nog onvoldoende gebruik van maakt. Met name de nadruk op bouw- en ruimtelijke projecten stoort hem. Volgens Docter zou participatie juist ook een duidelijkere plaats moeten krijgen bij bijvoorbeeld zorg, wonen en de openbare ruimte.
Daarnaast staan er duidelijkere regels voor zogeheten buitenplanse activiteiten in de openbare ruimte (BOPA) dan voor binnenplanse activiteiten. Voor plannen die binnen die laatste passen, zijn de regels volgens Docter minder streng, terwijl ook zulke ontwikkelingen veel impact op een buurt kunnen hebben.
Ook vindt hij dat de gemeente meer kan doen om inwoners in een gelijkwaardigere positie aan tafel te krijgen. Bij complexe plannen beschikken projectontwikkelaars en andere initiatiefnemers volgens hem vaak over veel meer kennis en middelen dan bewoners.
Niet te weinig, wel wisselend
De kritiek betekent volgens Docter niet dat Hilversum de afgelopen jaren nauwelijks aan participatie heeft gedaan. “Maar de kwaliteit wisselt nog weleens.” Volgens hem hangt die kwaliteit nu nog sterk af van het dossier en van de mensen die bij het proces betrokken zijn.
De gemeente is volgens Docter doorgaans wel bereid inwoners te betrekken en doet dat ondanks het gebrek aan verordening ook wel, maar juist daarom zou een stevigere verordening voor meer vaste kwaliteit kunnen zorgen.
Nieuwe regels
Als de gemeenteraad vanavond instemt, gaat het nieuwe participatiebeleid vanaf januari 2027 gelden.
Voor plannen die niet binnen bestaande ruimtelijke regels passen, wordt participatie in bepaalde gevallen verplicht. Daarnaast krijgt de gemeente meer verantwoordelijkheid om inwoners tijdig te betrekken, relevante informatie beschikbaar te stellen en achteraf duidelijk te maken wat er met hun inbreng is gebeurd.