Een jaar na dood Lisa: dit doen Gooise gemeenten om de straten veiliger te maken

Alle gemeenten binnen onze regio die onderdeel waren van het onderzoek, hebben het afgelopen jaar geprobeerd om onveilige plekken in hun gemeenten in kaart te brengen. Zij riepen inwoners op om meldingen te doen van plekken die zij als onveilig ervaren. De manier waarop gemeenten die oproep deden, liep uiteen van een groots opgezette campagne tot een oproep via gemeentelijke kanalen. De gemeente Huizen overweegt een jaarlijkse campagne te starten voor het melden van onveilige plekken.

Alle lokale overheden wijzen op een gebrek aan goede verlichting als één van de belangrijkste oorzaken voor gevoelens van onveiligheid onder inwoners. Gemeente Hilversum, gemeente Wijdemeren en gemeente Gooise Meren geven aan het thema sociale veiligheid actief mee te nemen in het realiseren van nieuwe projecten in de openbare ruimte. 

Gemeente Hilversum was naast het in kaart brengen van onveilige locaties ook bezig met het creëren van bewustwording rondom het thema veiligheid. 

De gemeente Hilversum startte vorig jaar de campagne ‘Ben je oké?’, in samenwerking met lokale ondernemers en expertisecentrum Rutgers. Met deze campagne wil de gemeente straatintimidatie tegengaan en de sociale veiligheid vergroten. De nadruk in de campagne lag op bewustwording: ‘vraag eens aan een ander of diegene oké is’ en op het doen van meldingen via een QR-code. Daarbij richtte de campagne zich niet alleen op vrouwen, maar op iedereen in de gemeente die zich wel eens onveilig voelt. Via de QR-code kwamen 101 meldingen binnen waarin locaties genoemd werden waar mensen zich onveilig voelden. 

Over de Groest in Hilversum kwamen tijdens de Ben je oké-campagne de meeste meldingen (17) binnen van inwoners die de plek als onveilig bestempelden. Andere locaties die naar boven kwamen als onveilig zijn Anna’s Berg, Kleine Drift, de Stationstunnel en de Beatrixtunnel. 

In de antwoorden op schriftelijke vragen van de lokale CDA-fractie over de campagne zei de gemeente dat verlichting vaak als reden genoemd werd. “Een belangrijke bevinding is dat slechte verlichting en duisternis vaak genoemd worden als reden waarom mensen zich onveilig voelen. Daarom is specifiek gekeken naar meldingen over kapotte verlichting en is defecte verlichting op diverse locaties gerepareerd. ” Het ging om verlichting op de Larenseweg, Lutherhof, Minckelerstraat en Kamerling Ohnesweg. 

In antwoord op de vraag van NH Nieuws zegt de gemeente de meldingen en locaties nog verder te onderzoeken. Daarbij neemt zij ook politiecijfers, meldingen in de openbare ruimte en signalen van handhaving in acht: “Op basis van een totaalbeeld wordt bepaald of en welke maatregelen nodig zijn.” 

In antwoord op het CDA zegt de gemeente de sociale veiligheid structureel mee te nemen bij herinrichtingsprojecten in de openbare ruimte. Daarbij moet worden gedacht aan meer aandacht voor zichtlijnen, overzichtelijkheid van de locatie, verlichting en het bevorderen van sociale controle door ‘ogen op straat’.  

Ook de gemeente Gooise Meren voerde een campagne waarbij zij inwoners opriep onveilige plekken te melden: “We hebben hierbij enkele tientallen meldingen gekregen.” Daaruit trok de gemeente een voorlopige conclusie: “De plekken en fietsroutes waar mensen zich onveilig voelen, zijn vaak plekken met weinig sociale controle.” 

Gooise Meren zegt meer rekening te gaan houden met sociale veiligheid bij het realiseren van nieuwe projecten. Ook wordt er nu gerichter gesurveilleerd op locaties die uit de meldingen naar boven kwamen. 

De gemeente Wijdemeren deed via het inwonerspanel onderzoek naar onveilige locaties. Omdat het onderzoek pas net is afgerond, kan de gemeente naar eigen zeggen nog geen resultaten of effectiviteit van maatregelen noemen. Wel laat ze weten dat er ‘geen duidelijke probleemlocaties naar voren zijn gekomen’ en dat dat beeld past bij de beschikbare meldingen en politiecijfers. Daarbij plaatst zij de kanttekening dat het kan zijn ‘dat niet alle gevoelens van onveiligheid worden gemeld.’ 

Wat de gemeente wel kan zeggen, is dat de ‘ervaren veiligheid, vooral bij vrouwen, een blijvend aandachtspunt is’. De gemeente geeft aan dat zij daarom van plan is ‘het veiligheidsgevoel structureel mee te nemen in de planvorming en inrichting van de openbare ruimte’. Daarbij wil de gemeente niet alleen kijken naar het aantal incidenten, maar ook naar het gevoel van veiligheid.

Ook noemt Wijdemeren ‘goede verlichting, voldoende zicht, logische loop- en fietsroutes en een prettige inrichting van de openbare ruimte’ als aandachtspunten. Daarom is de gemeente in gesprek met de provincie Noord-Holland over openbare verlichting langs de N201. 

Daarnaast wil de gemeente inwoners stimuleren om onveilige locaties te melden door dit makkelijker te maken: “Vooral vrouwen en jongeren moeten laagdrempelig hun ervaringen kunnen delen, bijvoorbeeld via een vaste meldcategorie in de meldingsapp (de gemeente gebruikt de app 'Zo gemeld' red.) en een kaartfunctie om locaties aan te kunnen geven.” 

Na de motie ‘Veiligheid op straat', die in de raadsvergadering van 6 november vorig jaar werd behandeld, heeft de gemeente Huizen afgelopen december en januari de categorie ‘beleving sociale veiligheid’ toegevoegd aan hun gemeentelijk meldsysteem BuitenBeter, zowel een website als een app. De gemeente riep inwoners op om via het meldsysteem locaties te melden die als onveilig werden ervaren: “Dit leverde 35 plekken op, verspreid over Huizen.” 

Een groot deel van de meldingen (13) had betrekking op de plekken die als (te) donker worden ervaren en waar weinig verlichting is in de avonduren. Zes meldingen gingen met name over ‘overhangend groen en beperkte zichtlijnen’. Door dichte begroeiing en of het niet goed en ver genoeg kunnen zien, neemt het veiligheidsgevoel op die plekken af. 

Een aantal meldingen (5) had betrekking op overlast door personen. De gemeente Huizen heeft deze meldingen doorgestuurd naar de BOA’s zodat die gerichter kunnen handhaven. Het onderstreept volgens de gemeente dat 'sociale veiligheid niet alleen een fysieke component heeft (zoals verlichting red.), maar ook een gedragscomponent'.

Op basis van de eerste inventarisatie overweegt de gemeente elk najaar een campagne te starten, zodat inwoners onveilige locaties kunnen melden: “Op die manier houden wij blijvend zicht op de veiligheidsbeleving in de openbare ruimte en kunnen wij gericht blijven werken aan verbetering.” Opvallend is dat de gemeente geen norm zegt te hanteren voor wanneer plekken ‘onveilig genoeg zijn voor maatregelen’. Zij wil elke melding apart beoordelen. 

Ook de gemeenten Blaricum en Laren laten weten een oproep aan inwoners te hebben gedaan om onveilige plekken bij hen te melden: “denk aan donkere plekken door kapotte verlichting of overhangend groen.” Zij zien het herstellen van kapotte verlichting en het snoeien van groen ook als mogelijke maatregelen om verbeteringen aan te brengen in de openbare ruimte. Na een inventarisatie van de meldingen gaat de gemeente kijken waar zij die aanpassingen kan uitvoeren. 

De gemeente Eemnes valt buiten het bereik van dit onderzoek, omdat de gemeente onderdeel is van de provincie Utrecht. Omdat Eemnes wel binnen onze regio valt, heeft NH Gooi alsnog een uitvraag gedaan. De gemeente moet nog reageren.