HILVERSUM - "Is die meneer wel normaal?" Die vraag stelde een van de leerlingen van de Hilversumse Stipklassen tijdens een les over de documentaire AZART COME MAKE ART. Juist dat soort vragen maakten volgens juf Jany van Oudheusden duidelijk waarom ze de film aan haar leerlingen wilde laten zien.
Woensdagmiddag bezochten kinderen uit de Stipklassen van verschillende Hilversumse basisscholen een speciale vertoning van de documentaire in Filmtheater Hilversum. De zaal zat, met zo'n 100 leerlingen en hun ouders, bomvol. De film vertelt het verhaal van theatermaker August Dirks, die ruim dertig jaar met zijn schip Azart door Europa voer om op bijzondere plekken theater op te voeren.
De documentaire is gemaakt door regisseurs Anike Kaljouw en Masha Novikova. Hoewel het geen kinderfilm is, vonden zij het juist bijzonder dat de Stipklassen aanwezig waren. "August lost problemen altijd op een positieve en creatieve manier op", vertelt Kaljouw. "Dat optimisme willen we graag meegeven aan kinderen."
'Hij ziet er gek uit'
De leerlingen, afkomstig uit groep vijf tot en met acht en van negen tot twaalf jaar oud, hadden na het zien van de trailer al veel vragen. "Hij ziet er zo gek uit met die gekke kleren", was een van de eerste reacties, vertelt juf Janey lachend. Ook wilden de kinderen weten hoe het mogelijk is om in zoveel verschillende landen theater te spelen.
"Ze vroegen zich af hoeveel talen hij spreekt, hoe dat werkt als je in een ander land optreedt en of het stuk dan steeds vertaald moet worden", zegt de leerkracht. "Toen ze begrepen dat er in meerdere talen werd gespeeld, waren ze daar echt van onder de indruk."
Wat is normaal?
De Stipklas is bedoeld voor hoog- en meerbegaafde kinderen en leerlingen met een 'snel brein'. Zij komen een dagdeel per week samen om extra uitdaging te krijgen en te leren op een andere manier naar problemen te kijken.
Volgens de juf sluit het verhaal van Dirks daar goed op aan. "We vertellen deze kinderen vaak dat de maatschappij vooral is ingericht voor mensen die gemiddeld functioneren. Voor hen past die als een handschoen. Maar wat als dat niet zo is? Dan loop je soms tegen dingen aan. Deze film laat zien dat je ook op een heel andere manier kunt leven."
Ook leerlingen van de Kijkklas, voor praktisch begaafde kinderen, waren uitgenodigd. "Voor mij gaat dit over jezelf mogen zijn en ontdekken waar jouw talenten liggen. Dat geldt voor beide kanten van het spectrum."
Dat leverde volgens haar mooie gesprekken op. "Boaz vroeg op een gegeven moment zelfs: 'Is die meneer wel normaal?' Dat is natuurlijk een prachtige ingang om het te hebben over wat normaal eigenlijk is. De meeste kinderen hebben nog nooit een echte levenskunstenaar gezien."
"Na afloop gingen alle duimen omhoog."
Buiten gebaande paden
In de documentaire volgt de kijker hoe Dirks met zijn kleurrijke schip door verschillende landen reist om theater en muziek naar mensen toe te brengen. Onderweg krijgt hij te maken met tegenslagen, zoals technische problemen en botsingen met de autoriteiten, maar steeds vindt hij een manier om door te gaan.
Juist dat creatieve denken spreekt juf Janey aan. "Met begaafde kinderen oefenen we veel in het zoeken naar oplossingen buiten de gebaande paden. Deze film laat zien dat er vaak meer mogelijk is dan je denkt."
Met open mond
Na de vertoning kregen de leerlingen de kans om theatermaker August Dirks zelf vragen te stellen over zijn bijzondere leven op het water. "Het was geweldig", vertelt juf Janey. "Ze zaten echt met open mond te luisteren. Van tevoren konden we niet goed peilen wat ze ervan zouden vinden, maar na afloop gingen zo'n beetje alle duimen omhoog. En de vragen hielden maar niet op."
De kinderen waren nieuwsgierig naar allerlei praktische zaken. Zo wilden ze weten hoeveel dieren er aan boord van de Azart hebben geleefd en in welk land August het lekkerste eten had gegeten. Maar er werden ook veel persoonlijke vragen gesteld. "Ze vroegen bijvoorbeeld of hij zenuwachtig wordt voordat hij gaat optreden en hoe hij zich voelt als hij een tegenslag meemaakt. Het is bijzonder dat kinderen op die manier ook hun eigen kwetsbaarheid laten zien."
Helft wil meevaren
Volgens Janey leefden de leerlingen sterk mee met de hoofdpersoon. "Het is best een lange documentaire voor kinderen, maar je stapt echt bij hem aan boord. Je wilt dat het goedkomt en dat hij zijn problemen overwint. Je merkt dat ze helemaal in zijn avontuur worden meegenomen. En dan is het natuurlijk extra leuk dat ze hem daarna ook nog in levenden lijve kunnen ontmoeten."
Dat de film indruk maakte, bleek ook uit een vraag die Dirks zelf aan de zaal stelde. "Hij vroeg wie er ook wel eens met hem mee zou willen varen. Toen stak ongeveer de helft van de zaal zijn hand op", vertelt de schooljuf "Dat vond ik wel veelzeggend. Ik heb het gevoel dat we iets van dat avontuurlijke en die nieuwsgierigheid hebben kunnen doorgeven."
Voor een van de grootste lachsalvo's zorgde een vraag over Dirks' opvallende uiterlijk. Een leerling wilde weten waarom hij van die 'gekke oren' droeg. "August antwoordde dat die hem een rijksdaalder hadden gekost en dat je er de hele dag glimlachen voor terugkrijgt", zegt Janey. "Daar moesten de kinderen natuurlijk erg om lachen."
Vanaf donderdag draait AZART COME MAKE ART in bioscopen door heel Nederland. Ook in Filmtheater Hilversum is de documentaire deze week nog te zien.