Scholieren meten luchtkwaliteit met Snuffelfiets

Scholieren van onder meer het A. Roland Holst College en het Alberdingk Thijm College fietsten de afgelopen periode met een sensor op het stuur door hun eigen omgeving om te meten hoeveel fijnstof er in de lucht zit. Het gaat om het Snuffelfiets-project, een initiatief dat in meerdere regio’s in Nederland wordt uitgevoerd. Gisteren presenteerde het Alberdingk Thijm College de eerste resultaten aan wethouder Bart Heller.

Volgens projectleider en scholencoördinator Dorien Dorresteijn draait het project vooral om het zelf ervaren van luchtkwaliteit. Zij stelt dat leerlingen daardoor beter begrijpen wat er in hun eigen leefomgeving gebeurt. “We willen dat leerlingen het zelf ervaren en ontdekken wat er in hun eigen omgeving gebeurt,” zegt zij. “Dat maakt veel meer indruk dan alleen les uit een boek.”

De resultaten laten wisselende waarden zien, afhankelijk van het moment van meten en de omstandigheden onderweg. Volgens Heller spelen factoren als verkeer, windrichting en weersomstandigheden daarbij een grote rol. “Op verschillende momenten meet je ook verschillende waarden,” zegt hij.

Daarom zijn enkele metingen volgens hem niet genoeg om harde conclusies te trekken. Hij benadrukt dat fijnstof lastig precies te bepalen is en zich bovendien niet aan gemeentegrenzen houdt. “Twee of drie metingen is eigenlijk te weinig om echt inzicht te krijgen,” aldus Heller. “Fijnstof stopt niet bij de gemeentegrenzen.”

Echter is volgens Heller de grootste winst van het project niet de data, maar vooral de bewustwording bij leerlingen. Hij ziet dat de jongeren vaak meer weten over luchtkwaliteit dan de gemiddelde inwoner. “Een aantal jaar geleden was hier nog een kleine groep mee bezig, maar dat is nu echt een grotere groep aan het worden,” zegt hij.

Het Snuffelfiets-project is een landelijk project en begon als pilot in de provincie Utrecht. Inmiddels doen tientallen scholen mee en worden sensoren op grotere schaal ingezet om luchtkwaliteit te meten. Het project sluit aan bij het Schone Lucht Akkoord, dat ook door de gemeente Hilversum is ondertekend en waarin overheden afspraken hebben gemaakt om de luchtkwaliteit in Nederland te verbeteren.

Volgens Dorien Dorresteijn ligt de kracht van het project in het bredere perspectief. Zij stelt dat luchtkwaliteit geen lokaal probleem is dat ophoudt bij een gemeentegrens. “Luchtkwaliteit houdt zich niet aan grenzen. Daarom is het belangrijk dat je dit breder aanpakt,” zegt zij.

Volgende Heller benadrukt dat de gemeente en politiek dit niet alleen kunnen oplossen. Volgens hem is de inzet van inwoners zelf noodzakelijk om echt verschil te maken. Hij wijst daarbij opnieuw op factoren als houtstook en verkeer, die volgens hem direct invloed hebben op de luchtkwaliteit. “Houtstook en verkeer spelen ook mee. Iedereen kan bijdragen aan schonere lucht,” aldus Heller.

De komende periode wordt gekeken naar verdere uitbreiding van het project naar meer scholen in de regio. Volgens Heller past dat binnen de bredere aanpak om jongeren actief bewust te maken van luchtkwaliteit. “Mensen worden steeds bewuster, maar er is nog werk aan de winkel,” aldus Heller.

De metingen worden uitgevoerd met een kleine sensor die leerlingen op het stuur van hun fiets bevestigen. Deze zogenoemde Snuffelfiets-sensor registreert tijdens het fietsen automatisch de hoeveelheid fijnstof in de lucht. De sensor meet continu onderweg, waardoor een route als het ware wordt “ingekleurd” met luchtkwaliteitswaarden per straat en tijdstip.

De verzamelde gegevens worden via een online platform opgeslagen en later geanalyseerd. Leerlingen kunnen hun eigen routes terugzien op een kaart, waarop zichtbaar wordt hoe de luchtkwaliteit per locatie en moment verschilt.

Volgens Dorien Dorresteijn maakt dat het project extra waardevol. “Het is ook leuk voor studenten dat er echt iets gedaan wordt met de resultaten,” zegt zij. “Ze zien dat hun metingen niet zomaar een opdracht zijn, maar dat de data ook echt gebruikt wordt.”