Na het stadsgesprek in november vorig jaar over de vraag wat de gemeente moet doen met het standbeeld van Jan Pieterszoon Coen, legt het college van B&W drie opties voor om het proces te vervolgen. Het gaat om: (A) het proces nu afronden, (B) nu een raadsbesluit nemen over de toekomst van het standbeeld, of (C) in 2026 een vervolgproces organiseren dat toewerkt naar een besluit over aanpassingen in de presentatie van het standbeeld. Het college beveelt optie C aan.
Insprekers: verwijderen, behouden of verplaatsen
Er zijn vijf insprekers die óf pleiten voor het weghalen van het beeld vanwege de rol van Coen als massamoordenaar en onderdrukker, óf juist voor het laten staan van het beeld als beeldbepalend monument voor Hoorn. Emoties spelen daarbij een grote rol, zowel bij voor- als tegenstanders. Ook het standpunt om het beeld te verplaatsen naar de tuin van het museum wordt verdedigd, omdat het daar beter binnen de historische context van de stad geplaatst kan worden. Daarnaast komt de boodschap tegen racisme, discriminatie en onderdrukking in de huidige tijd nadrukkelijk naar voren. Namens een organisatie wordt aangekondigd dat er dit jaar een actie zal plaatsvinden om te bereiken dat het standbeeld wordt verplaatst.
Standpunten vanuit de raad
Cees Maas (ChristenUnie) hoopt dat in de komende periode ook aandacht wordt besteed aan moderne slavernij en onderdrukking, om de gevoelens van nazaten van vroegere slavernij beter te kunnen plaatsen. Robert Vinkenborg (fractie van Beusekom/Vinkenborg) geeft aan dat zijn fractie zich goed in dit standpunt kan vinden. Stephan Lallhit (GroenLinks) stelt dat je geen beeld van een genocidepleger kunt tolereren. Marieke Rijk (Hoorn Centraal, voorheen Fractie Tonnaer) acht het van groot belang dat de gesprekken worden voortgezet. Rob Brandhoff (CDA) benadrukt het belang van goede gesprekken en wil het beeld laten staan, mits dit gebeurt binnen een duidelijke en juiste context.
Arnica Gortzak (HOE?!) wil voorkomen dat mensen vast blijven zitten in eindeloze processen. Volgens haar kan er al lang besloten worden om het beeld te verplaatsen en tegelijkertijd invulling te geven aan de wens voor educatie en bewustwording. Menno Jas (Hart van Hoorn) toont een kleine replica van het beeld en probeert duidelijk te maken dat het beeld volgens hem geen splijtzwam is, maar juist een verbindend symbool. Jessica Visser (Hoorn Lokaal) meent dat de meerderheid van de Hoornse inwoners voor het laten staan van het beeld is en dat er gewerkt moet worden aan het volledige en eerlijke verhaal, dat verbindend zou moeten werken. Jeroen van der Veer (Sociaal Hoorn) spreekt van een mislukt gesprek dat al sinds 2020 loopt en pleit voor een monument op de plek van het huidige beeld. Gerolt Tonkes (VVD) stelt dat je de geschiedenis niet verandert door een beeld weg te halen en pleit voor behoud van het standbeeld, voorzien van een juiste toelichting. Guido Breuker (Fractie Breuker) meent dat niemand het beeld als heldenverering beschouwt en wijst erop dat in een museum veel minder mensen het beeld en de bijbehorende uitleg zouden zien.
Burgemeester: zorgvuldig afronden, besluit in 2027
Burgemeester Jan Nieuwenburg wil op een zorgvuldige manier toewerken naar besluitvorming over het standbeeld. Het is nadrukkelijk niet de bedoeling om de keuze eindeloos uit te stellen. Tijdens het stadsgesprek werd open en met respect met elkaar gesproken. De opbrengst van dat gesprek was de conclusie dat een meerderheid het beeld wil laten staan, maar wel met een duidelijk en volledig verhaal erbij. De bedoeling van het college is om uiterlijk in het eerste kwartaal van 2027 tot een definitief besluit te komen. Daarbij moet ook de betrokkenheid van nazaten van Banda een rol spelen. Nieuwenburg vraagt de raad om het proces gedurende dit jaar goed te kunnen afronden. Aandacht voor moderne slavernij en uitbuiting moet daarin worden meegenomen. Tot slot wijst hij erop dat het standbeeld een rijksmonument is, wat betekent dat er ook een formele procedure gevolgd moet worden. Het onderwerp komt terug in een komende raadsvergadering, mogelijk met voorgestelde amendementen en/of moties.